Menu
Komunikaty
Bezpieczeństwo na stadionach
21.05.2009Jak to zrobiono na Wyspach
Lata 80. ubiegłego wieku obfitowały w chuligańskie zachowania angielskich kibiców. Jednak po tragedii na stadionie Hillsborough rząd rozpoczął skuteczną walkę o bezpieczne stadiony. W jaki sposób Polacy mogliby skorzystać z doświadczeń Anglików?
W latach 80. ubiegłego stulecia nastąpiła eskalacja negatywnych zdarzeń z udziałem angielskich kibiców piłkarskich, których skutkiem niejednokrotnie były krwawe tragedie. Wśród niechlubnych wydarzeń, jakie miały miejsce w związku z meczami piłki nożnej, na czoło wysuwają się: pożar trybuny na stadionie Bradford City (11 maja 1985 r.), w którym zginęło 56 osób; napaść „kibiców" FC Liverpool na fanów Juventusu Turyn przed rozgrywanym na brukselskim stadionie Heysel meczem finałowym o Puchar Mistrzów (29 maj 1985 r.), w trakcie której śmierć poniosło 39 osób; tragedia na Hillsborough Stadium w Sheffield, kiedy to 15 kwietnia 1989 r. podczas meczu Pucharu Federacji pomiędzy FC Liverpool i Nottingham Forest, na przepełnionej do granic możliwości trybunie zginęło pod naporem tłumu 96 fanów Liverpoolu.
Rząd powiedział stop|
Media relacjonując te tragedie obwiniały za ten stan rzeczy rząd, policję i federację piłkarską (FA). W efekcie tego brytyjskie władze rozpoczęły zdecydowaną walkę na rzecz poprawy bezpieczeństwa na stadionach, nadając temu zagadnieniu priorytet. Punktem wyjścia zmian w obowiązującym prawie było zdefiniowanie pojęcia „przestępstwa futbolowego" i przeznaczenie odpowiednich środków finansowych na walkę z chuligaństwem stadionowym. Zobowiązano władze Football Association do wzięcia na swoje barki odpowiedzialności za bezpieczeństwo na imprezach sportowych. Wypracowano też zasady partnerstwa pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. W końcu zdefiniowano także cele, jakim ma służyć zakaz stadionowy i określono kogo ma on dotyczyć. Jednym z głównych celów było wprowadzenie nieuchronności kary w przypadku wystąpienia naruszenia prawa podczas meczów piłki nożnej. W procesie zbierania materiałów dowodowych zastosowano rozwiązania polegające na zobrazowaniu wielu dziedzin życia danego kibica - przedstawiających jego zachowania w sytuacjach trudnych i nie tylko podczas organizacji zawodów sportowych. Wprowadzono także wielowariantowość zakazu stadionowego.
Zmiany na rzecz bezpieczeństwa
Jedną z głównych zmian w sferze pracy policji było wyselekcjonowanie funkcjonariuszy oraz przygotowanie ich do roli pełnienia funkcji „Spotters", którzy mają doświadczenie w zabezpieczaniu meczów piłki nożnej i rozległą wiedzę na temat tożsamości, taktyki i strategii osób, które angażują się w przestępstwa, wykroczenia i zakłócenia porządku publicznego związane z meczami piłki nożnej, jak również innych problematycznych osób i grup uczestniczących w tego typu imprezach. Jednocześnie uświadomiono przedstawicielom klubów sportowych, że zdecydowana walka z pseudokibicami w perspektywie czasu pozwoli im na przyciągnięcie większej widowni na stadion i stworzy atmosferę, w której mecze piłkarskie będą mogły oglądać całe rodziny. Wprowadzone po tragedii na Hillsborough zmiany w zakresie infrastruktury stadionowej oraz zastosowanie nowoczesnych systemów identyfikacji pomogło rozwiązać problemy związane z panowaniem nad tłumem i ułatwiło pracę służb porządkowych. Dodatkowo wprowadzono proces szkolenia kierowników ds. bezpieczeństwa i opracowano zakresy ich obowiązków, a także stworzono podręczniki z zakresu wymogów, jakie powinny spełniać stadiony piłkarskie.
Zadymy odstraszają kibiców
W chwili obecnej polskie realia związane z wydarzeniami na obiektach sportowych, a także w związku z przemieszczaniem się uczestników (kibiców i „pseudokibiców") na mecze piłki nożnej, wywołują duże obawy dużej liczby potencjalnych kibiców przed podjęciem decyzji o uczestnictwie, jako widz w meczu piłki nożnej. Wprowadzenie w 1997 r. Ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych i jej już kilkakrotna nowelizacja pokazuje jak dynamiczne jest zjawisko chuligaństwa stadionowego oraz jak zwiększają się wymagania w stosunku do organizatorów tych imprez. Każda nowelizacja przepisów w tym zakresie generuje liczbę artykułów i stara się określać pisane przez życie sposoby jej omijania lub nieprzestrzegania. Zawarte przepisy karne i związane z nimi sankcje stale ulegają modyfikacji a dolna i górna granica kar jest zaostrzana. Przyzwyczajeni i bombardowani medialnymi informacjami o „zadymach" na stadionie wywoływanych przez grupy „pseudokibiców" spowodowały, iż działania podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo na stadionie (organizatorów imprez) podejmowane są nieskutecznie i tylko incydentalnie - gdy takie wydarzenia zaistnieją.
„Pseudokibice" u steru
Z uwagi na problemy ekonomiczne klubów i brak jasnego stanowiska w kwestii bezpieczeństwa stadionowego w całym kraju, pozwala się „pseudokibicom" na sterowanie klubem. Także brak nowoczesnych rozwiązań w zakresie infrastruktury sportowej nie ułatwia organizatorom zapewnienia bezpieczeństwa, a doraźne modyfikacje są tylko kosmetyczne i praktycznie nie mają wpływu na poprawę tego stanu rzeczy. Budowa nowoczesnych obiektów sportowych to poważna inwestycja. Czerpanie wiedzy od podmiotów współuczestniczących w zabezpieczeniu sportowych imprez masowych, jak policja i straż pożarna już na etapie planowania nowych obiektów, pozwala na zastosowanie wielu rozwiązań mających wpływ na bezpieczeństwo widzów. Warunkiem jest tylko chęć korzystania z tej wiedzy przez inwestorów, czy wykonawców prac budowlanych. Polska policja czerpiąc wiedzę - między innymi poprzez uczestnictwo w międzynarodowych imprezach sportowych (Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej w 2006 r., Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej w 2008 r.) - wprowadza wiele rozwiązań sprawdzonych w tej dziedzinie przez policjantów z innych państw.
Ze stadionów angielskich na polskie
Z uwagi na długotrwały proces wyszkolenia oraz doboru funkcjonariuszy o wymaganych predyspozycjach, zarówno bezpośrednio zajmujących się grupami „pseudokibiców", jak i odpowiedzialnymi za dowodzenie akcjami i operacjami zabezpieczenia meczów piłki nożnej, opracowano przepisy wewnętrzne, regulujące tę problematykę (sportowych imprez masowych), które są dostosowane do wymagań polskiej rzeczywistości. Bezpieczeństwo publiczne, w szczególności przy organizacji imprez sportowych, to poważne zadanie i potężna odpowiedzialność w dobie zagrożeń terrorystycznych. Wzajemny udział w procesie zwalczania negatywnych zachowań widzów masowych imprez sportowych, jak i budowania nowoczesnych obiektów sportowych w kontekście organizacji EURO 2012, musi łączyć we współpracy wszelkie niezbędne podmioty i budować wspólny cel, jakim jest bezpieczeństwo nas wszystkich.
podinsp. Mariusz Leszczyński
Autor jest Ekspertem Wydziału Sztabu Policji KWP w Katowicach oraz Pełnomocnikiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach ds. EURO 2012
źródło: sportplus nr 4/2009
Kontakt
ul. Francuska 32
40-028 Katowice
fax: (32) 256 27 45